दै चालु वार्ता 
मोदींच्या एका वाक्याने बायडेनही झाले होते चकित; क्वाड स्थापनेचा थरार आता झाला उघड…
आंतरराष्ट्रीय राजकारणात भारताचे वजन किती वाढले आहे, याची साक्ष देणारा एक मोठा खुलासा अमेरिकेतून झाला आहे.
अमेरिकेचे माजी उप परराष्ट्र सचिव कर्ट एम. कॅम्पबेल यांनी हडसन इन्स्टिट्यूटमधील एका कार्यक्रमात बोलताना स्पष्ट केले की, ‘क्वाड’ (QUAD) या भारत (India), अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्या समावेश असलेल्या शक्तिशाली गटाचे अस्तित्व भारताशिवाय शक्यच नव्हते. या गटाला केवळ भारताने साथ दिली नाही, तर भारतानेच याचे पडद्यामागून नेतृत्व केले आहे.
पंतप्रधान मोदींना मनवण्यासाठी बायडेन यांची धडपड
कॅम्पबेल यांनी एका अतिशय रंजक प्रसंगाचा उल्लेख केला. जेव्हा क्वाडची पहिली नेते-स्तरीय बैठक आयोजित करायची होती, तेव्हा पंतप्रधान मोदी काहीसे साशंक होते. त्यांना या गटात सहभागी करून घेण्यासाठी राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांनी स्वतः पुढाकार घेतला. बायडेन यांनी मोदींशी तासाभराहून अधिक वेळ फोनवर चर्चा केली आणि त्यांच्यावर इतका ‘प्रेमळ दबाव’ टाकला की अखेर मोदींना हसून दाद द्यावी लागली. मोदी म्हणाले, ‘मी येण्याचे वचन देतो, फक्त आता माझ्यावर दबाव टाकू नका!’ या एका वाक्याने जागतिक राजकारणात भारताचे स्थान किती महत्त्वपूर्ण आहे, हे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले.
चीनविरुद्ध अमेरिकेची भारताला गुप्त साथ
या खुलाशामध्ये आणखी एक महत्त्वाची बाब समोर आली आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या पहिल्या कार्यकाळात जेव्हा भारत आणि चीन दरम्यान प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवर (LAC) तणाव वाढला होता, तेव्हा अमेरिकेने भारताला अत्यंत संवेदनशील गुप्त माहिती (Intelligence) पुरवली होती. चीनच्या हालचालींवर बारीक लक्ष ठेवण्यासाठी अमेरिकेने भारताला दिलेली ही सामरिक मदत दोन्ही देशांमधील वाढत्या विश्वासाचे प्रतीक मानली जाते. भारताच्या याच सक्रिय सहभागामुळे आज क्वाड ही आशिया-पॅसिफिक क्षेत्रातील सर्वात मोठी शक्ती बनली आहे.
परस्पर आदराची गरज आणि बदलतं राजकारण
कॅम्पबेल यांनी भारत-अमेरिका संबंधांच्या सद्यस्थितीबद्दल थोडे चिंताजनक मतही व्यक्त केले. ते म्हणाले की, दोन मोठ्या लोकशाही देशांमधील संबंध हे ‘परस्पर आदराच्या’ तत्त्वावर आधारलेले असावेत. कधीकधी आपल्याला या मूलभूत तत्त्वाची आठवण करून द्यावी लागते, ही खेदाची बाब आहे. सध्याच्या काळात जेव्हा ट्रम्प क्वाडपासून थोडे दूर जात असल्याचे चित्र दिसत आहे, तेव्हा भारताचे या गटातील महत्त्व अधिकच अधोरेखित होत आहे. भारताशिवाय हा गट केवळ नावालाच उरला असता, असे कॅम्पबेल यांच्या बोलण्यातून स्पष्ट झाले.
भारताची वाढती ताकद
आज भारत केवळ एक सदस्य म्हणून नव्हे, तर ‘प्रादेशिक स्थैर्याचा केंद्रबिंदू’ म्हणून क्वाडकडे पाहतो. भारताच्या पुढाकारानेच आज सागरी सुरक्षा, तंत्रज्ञान आणि आपत्ती व्यवस्थापन यांसारख्या विषयांवर क्वाड देश एकत्र काम करत आहेत. जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहीचा हा वाढता प्रभाव येणाऱ्या काळात जागतिक सत्तासंतुलन बदलण्यासाठी निर्णायक ठरणार आहे.
