दै चालु वार्ता 
धोक्याला कमी लेखतोय बाजार’; जगाला न दिसणारं वादळ अमेरिकन गुंतवणूकदारानं आधीच ओळखलं…
इराण आणि अमेरिका-इस्रायल यांच्यातील युद्धावर सध्या अख्ख्या जागाच लक्ष लागून आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी काही तासांपूर्वीच इराणसोबत संघर्षाला 2 आठवड्याचा युद्धविराम लावण्याची घोषणा केली, पण गेल्या काही तासांत इस्रायलने लेबनॉन आणि बेरूटवर केलेल्या हल्ल्यानंतर इराणकडून संताप व्यक्त केला जात आहे.
गेल्या महिन्याभरापासून सुरू असलेल्या या घडामोडींचा जागतिक बाजारावरही परिणाम होताना दिसत असून आता अब्जाधीश गुंतवणूकदाराने बाजाराला इशारा दिला आहे.
रे डालिओ यांचा इराण युद्धावर इशारा
प्रख्यात गुंतवणूकदार Ray Dalio यांनी जागतिक बाजार अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्धाच्या संभाव्य धोक्यांना कमी लेखत असल्याचा इशारा दिला आहे. अलीकडील भू-राजकीय घडामोडी एका दीर्घकाळ चालणाऱ्या संघर्षाचे संकेत देत आहेत, जो जागतिक अर्थव्यवस्थेला नव्याने आकार देऊ शकतो. यामुळे मालमत्तेच्या किमतींवर दबाव येण्याची शक्यता आहे.
डालिओ यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर पोस्ट शेअर केली आणि म्हटले की ‘गुंतवणूकदार इराण संघर्षासारख्या अल्पकालीन घटनांवर जास्त लक्ष केंद्रित करत आहेत आणि अधिक खोलवरच्या संरचनात्मक बदलांकडे दुर्लक्ष करत आहेत.’ त्यांनी पुढे म्हटले आहे की, “बाजारपेठा गृहीत धरत आहेत की हे युद्ध फार काळ टिकणार नाही, संपल्यावर परिस्थिती सामान्य होईल. पण त्यांचं गृहीत चुकीचं ठरू शकते.”
सध्याचा अमेरिका-इस्रायल-इराण संघर्ष पूर्व युरोप, मध्य पूर्व आणि आशियासह अनेक प्रदेशांचा समावेश असलेल्या एका व्यापक, परस्परसंबंधित जागतिक संघर्षाचा भाग असल्याचा डालिओ यांनी युक्तिवाद केला असून संघर्ष जास्त काळ चालल्यास व्यापार, तंत्रज्ञान आणि भांडवली विवादांसोबत मिळून गंभीर परिस्थिती निर्माण करू शकतात.
त्याचवेळी, डालिओ यांनी कोणतीही औपचारिक घोषणा न करता याला ‘दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळातील अभिजात परिस्थिती’ असे म्हटले. अशा परिस्थितीत, शेअर बाजारात जोखीम पत्करण्याचे वातावरण अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ टिकू शकते. तसेच डालिओ यांनी आपल्या पोस्टमधून अशा ऐतिहासिक नमुन्यांकडे लक्ष वेधले, जेभू-राजकीय विभागणी, वाढते कर्ज आणि बदलत्या युतींचे कालखंड अनेकदा वित्तीय बाजारांमधील अस्थिरता आणि भविष्यातील कमी परताव्याशी जुळत असल्याचे दर्शवतात.
सध्याचा काळ पहिल्या आणि दुसऱ्या महायुद्धापूर्वीच्या काळासारखा असल्याचे प्रसिद्ध गुंतवणूकदाराने सांगितले जेव्हा तणाव हळूहळू वाढत गेला आणि अखेरीस त्याचे मोठ्या संघर्षांमध्ये रूपांतर झाले. डालिओ म्हणाले की, “आपण संघर्षापूर्वीच्या टप्प्यातून प्रत्यक्ष लढाईच्या टप्प्यात संक्रमण करत आहोत” आणि यासाठी कोणताही निश्चित कालावधी नाही असा इशाराही त्यांनी दिला. मात्र, वाढत्या तणावाची चिन्हे दिसत आहेत.
इराण-अमेरिकेच्या युद्धात जिंकलं कोण?
तसेच “सर्व बाबींचा विचार करता या युद्धातून चीन आणि रशिया हेच तुलनेने आर्थिक आणि भू-राजकीय विजेते ठरल्याचे दिसून येते,” असे त्यांनी लिहिले. त्यांनी पुढे सांगितले की, “चीन रशियाशी संरेखित आहे आणि रशिया अमेरिका व भागीदारांच्या विरोधात इराण, उत्तर कोरिया आणि क्युबा यांच्याशी संरेखित आहे.
