दै चालु वार्ता 
ठाणे प्रतिनिधी (नागेश पवार)
नवी दिल्ली/तेहरान: पश्चिम आशियातील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, भारतासाठी एक मोठी आणि दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. इराणने भारतासाठी धोरणात्मकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा असलेला ‘हॉर्मोज समुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) चा मार्ग खुला केला आहे. इराणच्या या निर्णयामुळे भारताचा तेल आणि वायू पुरवठा सुरळीत होण्यास मोठी मदत होणार आहे, ज्यामुळे देशांतर्गत इंधनाच्या किमतींवर नियंत्रण मिळवणे शक्य होईल.
हॉर्मोज समुद्रधुनी हे जागतिक तेल आणि वायू व्यापाराचे मुख्य प्रवेशद्वार मानले जाते. जगातील जवळपास २० ते ३० टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक याच अरुंद जलमार्गातून होते. भारत आपल्या गरजेच्या ४० टक्क्यांहून अधिक कच्चे तेल आणि ५४ टक्क्यांहून अधिक एलएनजी (द्रवीकृत नैसर्गिक वायू) याच मार्गाने आयात करतो, ज्यात इराक, सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती आणि कतार यांसारख्या प्रमुख पुरवठादारांचा समावेश आहे. गेल्या काही काळापासून इराण आणि इस्रायल-अमेरिका यांच्यातील वाढत्या संघर्षांमुळे हा मार्ग वाहतुकीसाठी अत्यंत असुरक्षित झाला होता, ज्यामुळे भारतासह अनेक आशियाई देशांना इंधन तुटवड्याचा धोका निर्माण झाला होता.
भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर आणि इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांच्यातील यशस्वी राजनैतिक चर्चेनंतर हा निर्णय घेण्यात आला आहे. इराणने स्पष्ट केले आहे की, भारत हा त्यांचा जुना आणि विश्वासू मित्र देश आहे. म्हणूनच, ‘मैत्री’ जपण्याच्या दृष्टिकोनातून भारताच्या तेल टँकर्सना हॉर्मोज समुद्रधुनीतून जाण्यासाठी ‘सेफ पॅसेज’ (सुरक्षित मार्ग) देण्यात आला आहे. भारतीय जहाजांनी इराणी नौदलाच्या संपर्कात राहून समन्वय साधण्याची अट घालण्यात आली आहे. चीन, रशिया, इराक आणि पाकिस्तान यांसारख्या इतर ‘मित्र’ देशांच्या जहाजांनाही ही सवलत देण्यात आली आहे.
या निर्णयाची अंमलबजावणी त्वरित सुरू झाली असून, ‘पाईन गॅस’ आणि ‘जग वसंत’ यांसारखी भारतीय एलपीजी वाहक जहाजे सुरक्षितपणे या समुद्रधुनीतून भारताच्या दिशेने रवाना झाली आहेत. यामुळे देशातील एलपीजी गॅसच्या संभाव्य तुटवड्यातून मोठा दिलासा मिळणार आहे आणि उद्योगांनाही दिलासा मिळेल. जागतिक स्तरावर युद्धाचे सावट असताना इराणने भारतासाठी हा निर्णय घेणे, हे भारताच्या यशस्वी परराष्ट्र धोरणाचे आणि मजबूत ऐतिहासिक संबंधांचे प्रतीक मानले जात आहे.
