दै चालु वार्ता 
UAEचा OPECला रामराम; पेट्रोल-डिझेलच्या किमतीत मोठ्या बदलाचे संकेत…
जागतिक ऊर्जा क्षेत्रात सध्या एका मोठ्या युगाचा अंत होताना दिसत आहे. संयुक्त अरब अमिरातीने ( UAE) १ मे २०२६ पासून तेल उत्पादक देशांची संघटना ‘ओपेक’ (OPEC) आणि ‘ओपेक+’ मधून बाहेर पडण्याची अधिकृत घोषणा केली आहे.
इराणसोबत सुरू असलेल्या युद्धामुळे (US-Israel vs Iran) आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील विस्कळीत तेल पुरवठ्यामुळे आधीच तेलाचे दर प्रति बॅरल ११० ते ११३ डॉलर्सच्या वर गेले असताना युएईचे हे पाऊल अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.
युएईने ‘ओपेक’ का सोडले? उत्पादन स्वातंत्र्याचा ‘प्लॅन’
ओपेकचा सदस्य म्हणून युएईला तेल उत्पादनावर अनेक मर्यादांचा सामना करावा लागत होता. युएईची तेल उत्पादन क्षमता मोठी आहे, मात्र संघटनेच्या नियमांमुळे त्यांना मर्यादित उत्पादन करावे लागत होते. आता संघटनेतून बाहेर पडल्यानंतर युएई आपल्या क्षमतेनुसार कितीही तेल उत्पादन करू शकेल. तज्ज्ञांच्या मते, जीवाश्म इंधनाची (Fossil Fuel) मागणी कमी होण्यापूर्वी आपल्याकडील तेलाचा साठा जास्तीत जास्त विकून आपली अर्थव्यवस्था मजबूत करण्याचा युएईचा हा मोठा धोरणात्मक बदल आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांचा ‘मास्टरस्ट्रोक’ आणि ओपेकला धक्का
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी नेहमीच ओपेकवर टीका केली आहे. ओपेक संघटना कृत्रिमरीत्या तेलाचे उत्पादन कमी करून जगाकडून जास्त पैसे उकळत असल्याचा त्यांचा आरोप होता. युएईच्या या निर्णयामुळे ओपेकचे वर्चस्व कमी झाले असून, ट्रम्प यांच्या तेल दर कमी करण्याच्या मोहिमेला मोठे यश मिळाले आहे. युएई हा ओपेकमधील तिसरा सर्वात मोठा तेल उत्पादक देश असल्याने त्यांच्या जाण्यामुळे सौदी अरेबियाची या संघटनेवरील पकड ढिली होणार आहे.
भारताला कसा फायदा होईल? पेट्रोल-डिझेल स्वस्त होणार का?
भारत आपल्या गरजेच्या ८५% तेल आयात करतो. ओपेकचे नियंत्रण सुटल्यामुळे युएई आता भारताला अधिक प्रमाणात आणि कदाचित कमी दरात तेल पुरवू शकतो. भारत आणि युएई यांच्यातील मजबूत द्विपक्षीय संबंध पाहता, भारताला तेलाचा एक विश्वासार्ह आणि स्वस्त पर्याय मिळणार आहे. सध्या रशिया-युक्रेन आणि इराण युद्धामुळे तेलाच्या किमती वाढल्या असल्या तरी, मध्यम ते दीर्घकाळात युएईची ही माघार भारतीय ग्राहकांसाठी इंधन दर कमी करणारी ठरू शकते.
जागतिक बाजारपेठेतील अस्थिरता
सध्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील संकटामुळे जागतिक पुरवठ्यात १० दशलक्ष बॅरल प्रति दिवसाची घट झाली आहे. अशा स्थितीत युएईचा हा निर्णय सुरुवातीला बाजारात अस्थिरता निर्माण करू शकतो. मात्र, एकदा का युएईने स्वतःचे उत्पादन वाढवले की बाजारात तेलाचा पुरवठा वाढून किंमती स्थिर होण्यास मदत होईल.
