नवीन उद्यमशील पशुपालक घडविण्याचा निर्धार – डॉ. अशोक देवांगरे .  शास्त्रोक्त ज्ञान आणि प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिकांद्वारे सखोल मार्गदर्शन.

दैनिक चालु वार्ता उदगीर प्रतिनिधी -अविनाश देवकते

लातूर (उदगीर) : दुग्धव्यवसायाच्या वाढीसाठी आणि ग्रामीण भागातील पशुपालकांना व्यवसायिक दृष्टीकोन विकसित करण्यासाठी महाराष्ट्र पशु व मत्स्य विज्ञान विद्यापीठांतर्गत पशुवैद्यक व पशुविज्ञान महाविद्यालय, उदगीर आणि राष्ट्रीय कृषी संशोधन परिषद, नवी दिल्ली यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘अनुसूचित जाती उपयोजना’ अंतर्गत तीन दिवसीय ‘दुग्धव्यवसाय प्रशिक्षण’ आयोजित करण्यात आले. १७ ते १९ मार्च या कालावधीत संपन्न झालेल्या या प्रशिक्षणात ५० महिला व पुरुष पशुपालकांनी सहभाग घेतला.

पशुपालकांना व्यवसायिक प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शन

महाविद्यालयाचे प्रभारी सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. अशोक देवांगरे यांनी प्रशिक्षण समारोप कार्यक्रमात बोलताना सांगितले की, “प्रशिक्षणामुळे नवीन उद्यमशील पशुपालक घडतील. हे प्रशिक्षणार्थी व्यवसाय करताना आपल्या परिसरातील इतर पशुपालकांना मार्गदर्शन करतील आणि दुग्धव्यवसायाच्या वाढीस हातभार लावतील.”

शास्त्रोक्त ज्ञानाचा प्रसार आणि व्यावहारिक प्रात्यक्षिके

महाविद्यालयाचे सहयोगी अधिष्ठाता डॉ. नंदकुमार गायकवाड यांच्या मार्गदर्शनाखाली या प्रशिक्षणात दुधाळ जनावरांच्या जाती, उत्तम जनावरांची निवड, योग्य आहार व्यवस्थापन, मुरघास निर्मिती, अझोला उत्पादन, प्रजनन व्यवस्थापन, संसर्गजन्य आणि उत्पादकतेशी निगडीत आजार, परजीवी नियंत्रण, विषबाधा व त्यावरील उपाययोजना, प्रथमोपचार, पशुधन विमा तसेच दुग्धजन्य पदार्थ निर्मिती या विषयांवर सखोल मार्गदर्शन करण्यात आले.

याशिवाय, मुरघास निर्मिती व अझोला उत्पादनासंबंधी प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिके घेण्यात आली, ज्यामुळे प्रशिक्षणार्थींना प्रत्यक्ष अनुभव घेता आला.

प्रशिक्षणार्थींना प्रमाणपत्र आणि आवश्यक साहित्य वाटप

प्रशिक्षणाच्या समारोपप्रसंगी सर्व प्रशिक्षणार्थींना प्रमाणपत्र, प्रशिक्षण कीट, मुरघास बनविण्यासाठी मुरघास ब्याग, पशुखाद्य आणि खनिजक्षार मिश्रण यांचे वाटप करण्यात आले. या सुविधांमुळे प्रशिक्षण घेतलेल्या पशुपालकांना व्यवसायिकरित्या दुग्धव्यवसाय सुरू करण्यास मदत होणार आहे.

प्रशिक्षणासाठी योगदान देणारे तज्ज्ञ आणि कर्मचारी

या प्रशिक्षण कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी प्रकल्प समन्वयक डॉ. राम कुलकर्णी, प्रकल्प सहसमन्वयक आणि प्रशिक्षण समन्वयक डॉ. रविंद्र जाधव, प्रकल्प सहसमन्वयक डॉ. प्रफुल्ल पाटील यांनी विशेष परिश्रम घेतले. तसेच, पदव्युत्तर विद्यार्थी डॉ. विनोद जाधव, डॉ. ओम होळकर आणि कर्मचारी श्री. संजय भोसले, श्री. तुळशीदास, श्री. नागनाथ यांनीही महत्वपूर्ण भूमिका बजावली.

पशुपालकांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद

या प्रशिक्षणात नागलगाव, कासराळ, लिंबगाव परिसरातील ५० हून अधिक पशुपालकांनी सहभाग घेतला. प्रशिक्षणार्थींनी मिळालेल्या ज्ञानाचा उपयोग करून स्वतःचा व्यवसाय वाढवण्याची आणि इतर पशुपालकांनाही प्रेरित करण्याची तयारी दर्शवली.

समारोपानंतर प्रशिक्षणार्थ्यांची प्रतिक्रिया

प्रशिक्षणार्थींनी आपल्या अनुभवाविषयी बोलताना सांगितले की, “आम्हाला दुग्धव्यवसायाच्या विविध तांत्रिक आणि वैज्ञानिक पैलूंविषयी प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिकांसह सखोल मार्गदर्शन मिळाले. भविष्यात हे ज्ञान उपयोगात आणून यशस्वी व्यवसाय उभारू.”

दुग्धव्यवसायाच्या वाढीसाठी एक सकारात्मक पाऊल

पशुपालकांना शास्त्रोक्त पद्धतीने दुग्धव्यवसाय करण्याचे प्रशिक्षण देऊन त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवण्याच्या दृष्टीने हा उपक्रम महत्त्वाचा ठरला आहे. पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, उदगीरने घेतलेला हा पुढाकार दुग्धव्यवसायाच्या वाढीसाठी मोलाचा ठरणार असून, भविष्यात असे उपक्रम अधिक प्रमाणात राबविण्याची मागणीही पशुपालकांनी केली.