अजान वृक्षाच्या लागवडीने ७०० वर्षांच्या परंपरेला अभिवादन; १५४० दिवसांची साधना कायम शिवसांभ घोडके यांच्यातर्फे मठाधिपती एकनाथ नामदेव महाराज यांना दुर्मिळ राम वड वृक्ष भेट 

दैनिक चालू वार्ता वृत्तसेवा कंधार प्रतिनिधि -अशोक पाटील तेलंग

तालुक्यातील कंधार येथील श्री सिध्देश्वर महादेव मंदिर परिसरात आज एक अत्यंत प्रेरणादायी, भावनिक आणि समाजाला दिशा देणारा सोहळा पार पडला. वृक्षारोपणाच्या १५४० व्या दिवशी येथे दुर्मिळ वृक्षांची लागवड करून पर्यावरण संवर्धनाचा एक भव्य आदर्श निर्माण करण्यात आला.

या पवित्र प्रसंगी गुरुवर्य एकनाथ नामदेव महाराज यांच्या शुभहस्ते ‘अजान’ (Hardwickia binata) या दुर्मिळ, दीर्घायुषी आणि पर्यावरणासाठी अत्यंत उपयुक्त अशा वृक्षाची लागवड मंदिर परिसरात करण्यात आली. अजान वृक्ष हा केवळ एक झाड नसून, तो निसर्गाची सहनशक्ती, स्थैर्य आणि सातत्य यांचे प्रतीक मानला जातो. कोरड्या व कठीण परिस्थितीतही तग धरून राहण्याची त्याची क्षमता पर्यावरणासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. जमिनीची धूप रोखणे, पर्यावरण संतुलन राखणे आणि भविष्यातील पिढ्यांना सावली व शुद्ध हवा देणे—अशा अनेक अंगांनी हा वृक्ष मानवजातीसाठी उपकारक ठरतो.

या अजान वृक्षाचे धार्मिक आणि ऐतिहासिक महत्त्वही अत्यंत उल्लेखनीय आहे. ज्ञानेश्वर महाराज समाधी मंदिर येथे सुमारे ७०० वर्षांपूर्वीपासून उभा असलेला अजान वृक्ष आजही तग धरून असल्याची श्रद्धा आहे. संत ज्ञानेश्वर यांच्या काळातील हा वृक्ष असल्याचे मानले जाते. काळाच्या ओघात अनेक बदल झाले, पिढ्या बदलल्या, पण हा अजान वृक्ष आजही जिवंत राहून निसर्गाच्या अमरत्वाची साक्ष देत उभा आहे. त्यामुळे या वृक्षाला केवळ पर्यावरणीयच नव्हे, तर आध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्वही प्राप्त झाले आहे.

याच वेळी, वनरक्षक शीवसांब घोडके यांच्या तर्फे महाराजांना ‘राम वड’ (Ficus benghalensis) या पवित्र आणि दुर्मिळ वृक्षाची भेट देण्यात आली. वडाचे झाड भारतीय संस्कृतीत दीर्घायुष्य, स्थैर्य, विशालता आणि अध्यात्माचे प्रतीक मानले जाते. ‘राम वड’ सारख्या दुर्मिळ वृक्षाची भेट देत त्यांनी पर्यावरण संवर्धनासोबतच धार्मिक मूल्यांचीही जपणूक केली.

शीवसांब घोडके यांनी हाती घेतलेली ही वृक्ष लागवडीची चळवळ केवळ उपक्रम नसून एक अखंड साधना बनली आहे. दररोज एक झाड लावण्याचा संकल्प त्यांनी नित्यनेमाने पाळला असून, एकही दिवस खंड न पडता १५४० दिवसांचा हा प्रवास पूर्ण केला आहे. हा प्रवास त्यांच्या जिद्दीचा, चिकाटीचा आणि निसर्गावरील अथांग प्रेमाचा जिवंत पुरावा आहे.

आजच्या वेगवान आणि प्रदूषणाच्या छायेत जगणाऱ्या समाजात, अशा चळवळी आशेचा किरण ठरतात. “एक झाड – एक जीवन” हा संदेश केवळ घोषवाक्य न राहता प्रत्यक्ष कृतीत उतरवला जात आहे, हे या उपक्रमातून स्पष्टपणे दिसून येते. गावकऱ्यांनीही मोठ्या उत्साहाने सहभाग घेत, भविष्यातील पिढ्यांसाठी हरित वारसा जपण्याचा निर्धार व्यक्त केला.